อุณททิชาดก

อุณททิชาดก

ในอดีตกาล ณ กรุงพาราณสี พระเจ้าพรหมทัตทรงเป็นกษัตริย์ที่เปี่ยมด้วยทศพิธราชธรรม.

วันหนึ่ง เกิดเหตุการณ์ประหลาดขึ้นในเมือง. ท้องฟ้ามืดครึ้ม มีเมฆฝนตั้งเค้ามาแต่ไกล แต่กลับไม่มีฝนตกลงมาเลย. เมฆฝนเหล่านั้นลอยอยู่บนท้องฟ้าเป็นเวลานาน ทำให้ประชาชนเกิดความร้อนระอุ และความไม่สบายใจ.

ผู้คนต่างพากันกระซิบกระซาบถึงสาเหตุของปรากฏการณ์อันน่าพิศวงนี้. บางคนเชื่อว่าเป็นลางบอกเหตุร้าย. บางคนก็กล่าวโทษว่าอาจเป็นเพราะความไม่สมบูรณ์ของพิธีกรรมบางอย่าง.

พระเจ้าพรหมทัตทรงทราบถึงความเดือดร้อนและความกังวลของประชาชน จึงมีรับสั่งให้เหล่าปุโรหิตและโหราจารย์เข้ามาปรึกษา. ทุกคนต่างก็พยายามหาคำอธิบาย แต่ก็ไม่มีใครสามารถให้คำตอบที่แน่ชัดได้.

ขณะนั้นเอง พระโพธิสัตว์ ซึ่งเป็นมหาดวงฤกษ์ผู้มีปัญญาอันล้ำเลิศ ได้เข้าเฝ้าพระราชา.

พระโพธิสัตว์ทูลว่า “ข้าแต่สมเด็จพระพุทธเจ้าข้า ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นนี้ มิใช่เรื่องลี้ลับหรืออาเพศอันใด. เป็นเพราะมี ‘ต้นไม้’ ต้นหนึ่ง ซึ่งมีอายุยืนยาวมาก.

“ต้นไม้นั้นมีชื่อว่า ‘อุณททิ’ เป็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่คู่กับเมืองมานาน. ต้นไม้นี้มีความผูกพันกับธรรมชาติ เมื่อใดที่ต้นไม้นี้กำลังจะตายลง รากของมันจะดูดซับความชุ่มชื้นจากอากาศ และก่อให้เกิดเป็นเมฆฝนขึ้น. แต่เนื่องจากต้นไม้นี้กำลังจะสิ้นอายุขัย มันจึงไม่สามารถให้น้ำนั้นตกลงมาเป็นฝนได้.”

พระราชาทรงสดับคำของพระโพธิสัตว์ด้วยความประหลาดพระทัย. พระองค์ตรัสถามว่า “แล้วเราจะทำอย่างไรเล่า จึงจะให้ฝนตกลงมาได้?”

พระโพธิสัตว์ทูลว่า “ข้าแต่สมเด็จพระพุทธเจ้าข้า เราต้องทำการ ‘บูชา’ ต้นไม้นั้นเสีย. โดยการนำสิ่งที่เป็น ‘ของหอม’ ไปถวาย. เมื่อต้นไม้ได้รับของหอมอันเป็นที่โปรดปราน มันก็จะรู้สึกสดชื่นขึ้น และสามารถปลดปล่อยน้ำฝนที่กักเก็บไว้ออกมาได้.”

พระราชาทรงเห็นด้วยกับแผนการของพระโพธิสัตว์. พระองค์ทรงมีรับสั่งให้จัดเตรียมเครื่องหอมชั้นเลิศนานาชนิด. เมื่อถึงวันพิธี พระราชาพร้อมด้วยพระโพธิสัตว์ และเหล่าประชาชน ได้นำเครื่องหอมเหล่านั้นไปถวายแก่ต้นอุณททิ.

ทันทีที่เครื่องหอมลอยไปแตะต้องต้นอุณททิ เมฆฝนที่ลอยค้างอยู่บนท้องฟ้า ก็เริ่มเคลื่อนตัว. น้ำฝนที่กักเก็บไว้ก็เริ่มโปรยปรายลงมา. ประชาชนต่างโห่ร้องด้วยความยินดี. อากาศที่ร้อนอบอ้าวพลันเย็นสบายขึ้น.

ฝนตกอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายวัน ทำให้พืชพันธุ์ธัญญาหารกลับมาอุดมสมบูรณ์. ความทุกข์ยากของประชาชนก็มลายหายไป.

พระราชาทรงเลื่อมใสในปัญญาของพระโพธิสัตว์เป็นอย่างยิ่ง. พระองค์ทรงแต่งตั้งให้พระโพธิสัตว์เป็นผู้ดูแลรักษาต้นอุณททิ และมอบหมายให้เป็นที่ปรึกษาในการบริหารบ้านเมือง.

พระโพธิสัตว์ ได้ใช้ปัญญาของตนในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น และทำให้บ้านเมืองมีความสงบสุขมาโดยตลอด.

เมื่อพระพุทธองค์ตรัสเล่าชาดกเรื่องนี้ ได้ตรัสสรุปว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลนั้น พระเจ้าพรหมทัตก็คือเราตถาคตเอง. ส่วนอุณททิพราหมณ์ผู้มีปัญญา ก็คือเราตถาคตในภพชาติที่ได้บำเพ็ญเนกขัมมบารมี (การออกบวช การละกามคุณ). การที่เข้าใจธรรมชาติ และรู้วิธีการแก้ไขปัญหาด้วยปัญญา ย่อมนำมาซึ่งประโยชน์สุขแก่สรรพสัตว์.”